ابن سینا و اسماعیلیه؛ آیا بوعلی سینا اسماعیلی مذهب بود؟

اسماعیلیه که ممکن است باطنیه، فاطمیه و قرمطیه نیز نامیده شود، فرقه‌ای از شیعه است که پس از امام صادق (علیه‌السّلام) از  امامت حضرت موسی بن جعفر (علیه السلام) استنکاف کردند و قائل به امامت اسماعیل فرزند امام صادق (علیه‌السّلام) شدند؛ با این که اسماعیل، در زمان حیات پدرش، از دنیا رفته بود؛ با این حال گفتند که اسماعیل هنوز زنده است و روزی به عنوان قائم ظهور خواهد کرد! برخی هم به انتقال امامت از اسماعیل به فرزندش، محمد روی آوردند و گفتند که غیبت کرده و روزی باز خواهد گشت؛ اما گروه کوچکی از ایشان، مخفیانه امامت را در میان اولاد محمد بن اسماعیل، دنبال کردند و به طور پنهانی شروع به تبلیغ نمودند؛ مرکز این دعوت، شام و شهر «سَلَمیّه» سوریه کنونی بود. این مبلغان اسماعیلی، خود را «داعی» نامیدند؛ این، آغاز معنوی دعوت اسماعیلیه بود؛ یعنی به اصطلاح خود ایشان «دعوت هادیه».

یک داعی، صرفاً مبلغ نبود؛ بلکه مسؤول تحول روحی مخاطبانش که شاگردان او محسوب میشدند، بود. به زعم ایشان، داعی، راهنما و نور امام بود. این رابطه، بسیار شبیه رابطهای است که در تصوف وجود دارد. مرید در جستجوی خدا بود و داعی میتوانست با شناخت امامی که دارای علم توحید خداست، او را به خدا برساند. داعی و امام، در واقع پدران معنوی مؤمنان اسماعیلی بودند و اسماعیلیه از این جهت، نوعی طریقت محسوب میشود؛ کما این که در حال حاضر، همینگونه ادامه حیات میدهد. ناصرخسرو، شاعر پر آوازه ایران، بعد از سفر مشهورش، در مصر به اسماعیلیه گروید و به عنوان داعی

یک داعی، صرفاً مبلغ نبود؛ بلکه مسؤول تحول روحی مخاطبانش که شاگردان او محسوب میشدند، بود. به زعم ایشان، داعی، راهنما و نور امام بود. این رابطه، بسیار شبیه رابطهای است که در تصوف وجود دارد. مرید در جستجوی خدا بود و داعی میتوانست با شناخت امامی که دارای علم توحید خداست، او را به خدا برساند. داعی و امام، در واقع پدران معنوی مؤمنان اسماعیلی بودند و اسماعیلیه از این جهت، نوعی طریقت محسوب میشود؛ کما این که در حال حاضر، همینگونه ادامه حیات میدهد. ناصرخسرو، شاعر پر آوازه ایران، بعد از سفر مشهورش، در مصر به اسماعیلیه گروید و به عنوان داعی خراسان به ایران بازگشت و علیرغم تبعید به «یمگان دره»، تلاش بسیاری برای گسترش تفکر اسماعیلی که کلام و فلسفه قدرتمندی نیز یافته بود، نمود.