شجره نامه زبان ها؛ زبانها خانواده دارند!
بیشتر زبانهای مردمان قاره اروپا، آسیای میانه، ایران و شبهقاره هند از یک خانواده زبانی هستند. صدها زبان و گویش همریشه در آسیا و اروپا یا همان اوراسیا، در خانواده بزرگ «هند و اروپایی» جای میگیرند.
شجره نامه زبان ها خانواده دارند!
یکی از شاخههای اصلی شجره نامه زبان ها، شاخه زبانهای «هند و ایرانی» (Indo-Iranian languages) است که بخش مهمی از زبانهای این خانواده را در بر میگیرد.
مادر زبانهای هند و اروپایی
در متن مقاله، فرضیهای مطرح شده است که زبان «سکایی» را مادر زبانهای هند و اروپایی میداند. زبان سکایی امروزه در گروه زبانهای ایرانی شرقی دستهبندی میشود و به زبان قوم سکاها نسبت داده میشود.
سکاها از حدود هزار سال پیش از میلاد تا قرن دهم میلادی، گستره بزرگی از کنارههای دریای سیاه تا مرزهای چین را در اختیار داشتند. بر پایه گزارشی منسوب به هرودوت، تنوع زبانی در این پهنه آنقدر زیاد بود که برای عبور یک کاروان از دهانه ولگا تا کوهستان اورال، به چند مترجم برای زبانهای گوناگون نیاز بود.
ویلیام جونز و ایده ریشه مشترک زبانها
«ویلیام جونز»، زبانشناس و خاورشناس انگلیسی، از نخستین کسانی بود که به شباهتهای میان زبانهای سانسکریت، یونانی و لاتین توجه کرد و نتیجه گرفت این زبانها باید از یک سرچشمه مشترک پدید آمده باشند.
او همچنین زبانهایی مانند پشتو، فارسی و آلمانی را نیز از همان ریشه میدانست. سخنرانی مهم جونز در سال 1786 در انجمن پادشاهی بررسیهای آسیایی در کلکته، در تاریخ زبانشناسی تطبیقی اهمیت فراوانی پیدا کرد.
درخت زبان
«مینا ساندبرگ» (Minna Sundberg) در یک نمودار تصویری، پیوستگی و وابستگی زبانها را با استعاره یک درخت نشان داده است. او با استفاده از دادههای پژوهشی «اتنولوگ» (Ethnologue) تلاش کرده رابطه زبانهای مختلف را در خانواده بزرگ هند و اروپایی نمایش دهد.
در این نمودار، برگهای بزرگتر زبانهایی را نشان میدهند که شمار بیشتری از مردم آنها را بهعنوان زبان مادری صحبت میکنند. با این حال، خود مقاله یادآوری میکند که صدها زبان کوچکتر در این نمودار نمایش داده نشدهاند.
به دنیای زبانها و فرهنگها بیشتر سر بزنید
برای خواندن مطالب آموزشی، فرهنگی و پژوهشی بیشتر، به بخش مقالات مدارس سلام سر بزنید.
منابع اشارهشده در متن
- Michael, Franklin (2005). A Cymmrodor Claims Kin in Calcutta: An Assessment of Sir William Jones as Philologer, Polymath, and Pluralist, p.62.
- Ethnologue.com